Mały przedromański kościół św. Małgorzaty z Antiochii koło Kopčan

Kościół i klasztorBratysława i zachodnia Słowacja

Kościół św. Małgorzaty z Antiochii koło Kopčan: najstarszy na Słowacji?

Kościół św. Małgorzaty z Antiochii (Kostol svätej Margity Antiochijskej) stoi samotnie w polu koło Kopčan na zachodzie Słowacji, blisko granicy z Czechami i rzeki Morawy. Ta niewielka przedromańska świątynia pochodzi z IX lub X wieku, co czyni ją jedną z najstarszych stojących budowli w kraju i miejscem, w którym spotykają się archeologia, dendrochronologia i wiele naukowych sporów.

Maleńki kościółek w polu przy granicy z Czechami może być jedyną stojącą budowlą z czasów Wielkich Moraw. Słoje drzewa przesunęły potem jego datowanie, a badacze wciąż się spierają.

GdzieW polu koło Kopčan, powiat Skalica, zachodnia Słowacja, blisko granicy z Czechami

RodzajMały kościół przedromański z IX lub X wieku z późniejszymi przeróbkami romańskimi i gotyckimi

Idealne dlaMiłośników historii i archeologii, rowerzystów i piechurów, którzy lubią ciche, odludne miejsca

Jak dojechaćOkoło 1,9 km od wschodniego krańca Kopčan drogą asfaltową i ścieżką rowerową; także około 3,8 km ścieżką rowerową od zamku w Holiczu

Historia kościoła św. Małgorzaty z Antiochii

Kościół stoi na równinie nad rzeką Morawą, blisko granicy słowacko-czeskiej i niecałe dwa kilometry od Mikulčic-Valów, wielkiego grodu morawskiego, który uchodzi za ośrodek władzy Wielkich Moraw do około 879 roku. To budowla przedromańska z IX lub X wieku. Badania lotnicze sugerują, że na południe od kościoła leży dotąd nieodkryty dwór możnowładcy, którego częścią był prawdopodobnie kościół. W okolicy istniały niewielkie osady aż do XIII wieku. Gdy dawny gród wielkomorawski podupadł, mieszkańcy stopniowo się wyprowadzali, a ostatni odeszli około XVI–XVII wieku. Kościół służył jednak nadal do XVIII wieku, kiedy w samej wsi Kopčany wzniesiono nowy kościół. Przylegający cmentarz wykorzystywano do pochówków do XVII–XVIII wieku.

Kościół kilkakrotnie przebudowywano. W XIII wieku otrzymał elementy gotyckie, okna po stronie południowej zmieniono w okresie romańskim, natomiast dwa okna łukowe po stronie północnej nawy są oryginalne. To budowla jednonawowa, której pomieszczenia następują po sobie: kruchta, nawa i prezbiterium. Wraz z narteksem ma 11,9 m długości, a nawa jest szeroka na 5,21 m. Wykopaliska wykazały, że pierwotny kościół miał od zachodu prostokątny narteks z dużym grobem wyłożonym kamieniem dla postaci fundatora; po rozebraniu narteksu w zachodnie wejście wstawiono łuk gotycki. Zachowały się też pierwotne mury boczne prawie do gzymsu wieńczącego, sklepienie kolebkowe w prezbiterium oraz znaki wykute w kamieniu na fasadzie.

Przez długi czas budowlę uważano za barokową kaplicę. Pierwsze badanie architektoniczne z 1964 roku zaliczyło ją do gotyku, a dalsze badania rozpoczęto w 1994 roku. W 1996 roku Viktor Ferus przedstawił hipotezę o wielkomorawskim pochodzeniu. W 2004 roku przy kościele odkryto trzy groby z biżuterią typową dla Wielkich Moraw oraz zaprawę, której wielkość i kształt wskazują na fazę budowy. Ponieważ kościół był wówczas jedyną znaną stojącą budowlą sakralną z tego okresu w dawnej Czechosłowacji, wzbudził duże zainteresowanie mediów.

Analiza dendrochronologiczna z 2013 roku datowała kawałek drewna z budynku na rok 951, co przesuwałoby budowę na drugą połowę X wieku, między upadek Wielkich Moraw a powstanie Królestwa Węgier. Podobną datę, 925 plus minus 60 lat, dała analiza radiowęglowa. Wyniki te nie zostały przyjęte bez zastrzeżeń i nadal są weryfikowane. Do 1994 roku odprawiano tu okazjonalne nabożeństwa podczas pielgrzymki ku czci patronki, św. Małgorzaty z Antiochii, a w 1995 roku kościół uznano za narodowy zabytek kultury. Dziś badania koncentrują się na rekonstrukcji historycznego krajobrazu i jego osadnictwa, a podczas renowacji usunięto ze ścian stary tynk.

Ciekawostki o kościele św. Małgorzaty z Antiochii

Przez dziesięciolecia budowlę uważano za barokową kaplicę; jej przedromańskie, być może wielkomorawskie pochodzenie zaproponowano dopiero w 1996 roku.
W 2004 roku archeolodzy znaleźli przy kościele trzy groby z wielkomorawską biżuterią, a zaprawa w nich stała się kluczowym argumentem w datowaniu budowli.
Analiza dendrochronologiczna z 2013 roku datowała kawałek drewna z kościoła na rok 951, ale wynik wciąż jest weryfikowany i nie jest powszechnie przyjęty.
Pierwotny kościół miał prostokątny narteks z dużym grobem wyłożonym kamieniem dla postaci fundatora.
Do 1994 roku odbywały się tu okazjonalne nabożeństwa podczas pielgrzymki ku czci św. Małgorzaty.
2 stycznia 2009 roku poczta słowacka wydała znaczek z kościołem jako głównym motywem, a obiekt znajduje się na słowackiej liście informacyjnej światowego dziedzictwa UNESCO.

Wycieczki w pobliżu: Kościół św. Małgorzaty z Antiochii w Kopčanach

Atrakcje w okolicy, które możesz zarezerwować online przez Viator:

5-Course Small-Group Bratislava Food Tour with Local Guide

★ 5 (47 opinii) · 3,5 godz.

Zobacz szczegóły ›

Military Guns Shooting Experience with GunMates Bratislava

★ 5 (44 opinii) · 2 godz.

Zobacz szczegóły ›

Bratislava Off the Beaten Path Tour - recommended also by Rick Steves

★ 5 (36 opinii) · 2 godz.

Zobacz szczegóły ›

Private Day Trip to Banska Stiavnica Unesco Site

★ 5 (32 opinii) · 10 godz.

Zobacz szczegóły ›

Zwiedzanie kościoła św. Małgorzaty z Antiochii

Zewnętrzna strona kościoła jest swobodnie dostępna. Źródła nie podają, czy można zwiedzać wnętrze, dlatego warto to sprawdzić na miejscu przed wizytą.
Do kościoła prowadzi droga asfaltowa i ścieżka rowerowa od wschodniego krańca Kopčan (1,9 km). Asfaltowa ścieżka rowerowa biegnie także od strony zamku w Holiczu (3,8 km), a trasa rowerowa łączy kościół z Kładką Wielkich Moraw (2 km).
Obok kościoła prowadzą dwa znakowane szlaki piesze: Szlak Cyryla i Metodego oraz niebieski szlak nr 2452 (rzeka Morawa, kładka – kościół św. Małgorzaty).
Kościół leży około 1,6–2 km od wielkomorawskiego stanowiska Mikulčice-Valy, które znajduje się po drugiej stronie Morawy, w Czechach.
W pobliżu znajdują się też inne miejsca z tej strony: sanktuarium w Holiczu (około 4 km) i rotunda w Skalicy (około 10 km).

Godziny otwarcia, dostęp i warunki mogą się zmienić. Sprawdź przed wyjazdem.

Mapa: gdzie leży Kościół św. Małgorzaty z Antiochii w Kopčanach

Zdjęcia: Kościół św. Małgorzaty z Antiochii w Kopčanach

Kościół św. Małgorzaty z Antiochii koło Kopčan, widok ogólny

Kościół św. Małgorzaty z Antiochii koło Kopčan, drugi widok murów

Kościół św. Małgorzaty z Antiochii koło Kopčan, trzeci widok

Kościół św. Małgorzaty z Antiochii koło Kopčan, czwarty widok

Kościół św. Małgorzaty z Antiochii koło Kopčan, piąty widok

Pytania

Gdzie jest kościół św. Małgorzaty z Antiochii koło Kopčan?

Stoi w polu koło Kopčan w powiecie Skalica na zachodzie Słowacji, blisko granicy z Czechami i rzeki Morawy. Z wsi prowadzą do niego droga i ścieżka rowerowa.

Jak stary jest kościół św. Małgorzaty z Antiochii?

To budowla przedromańska z IX lub X wieku, jedna z najstarszych stojących budowli na Słowacji. Datowanie dendrochronologiczne na rok 951 przesunęło prawdopodobną budowę na drugą połowę X wieku.

Czy to naprawdę kościół wielkomorawski?

Wciąż się o tym dyskutuje. W 2004 roku obok kościoła znaleziono groby z wielkomorawską biżuterią, ale późniejsze datowanie wskazuje na X wiek, a wyniki są nadal weryfikowane.

Czy można wejść do kościoła?

Zewnętrzna strona jest swobodnie dostępna. Źródła nie podają, czy wnętrze jest otwarte, dlatego warto to sprawdzić na miejscu.

Co można zobaczyć w okolicy?

Wielkomorawskie stanowisko Mikulčice-Valy leży około 1,6–2 km stąd za Morawą, a zamek w Holiczu jest oddalony o około 3,8 km ścieżką rowerową. W pobliżu jest też rotunda w Skalicy.

Komu poświęcony jest kościół?

Jest poświęcony św. Małgorzacie z Antiochii. Pielgrzymka ku czci tej patronki była do 1994 roku powodem okazjonalnych nabożeństw w kościele.