Katedra Trójcy Świętej w Żylinie: kościół dwóch wież
Katedra Trójcy Świętej (słow. Katedrála Najsvätejšej Trojice), potocznie Farský kostol, stoi na wschodnim skraju historycznego centrum Żyliny, nad placem Námestie Andreja Hlinku. Razem z sąsiednią wieżą Buriana tworzy najsłynniejszy widok miasta, a niewielkie badania archeologiczne wykazały, że na tym miejscu leżą szczątki kilku starszych kościołów.
W 1848 roku krzyż z wieży tego kościoła runął przez płonący dach do krypt, gdzie zajęły się trumny. Dziś dwie wieże są symbolem Żyliny, a na ścianie prezbiterium zachowały się lilie z czasów Andegawenów.
Historia katedry Trójcy Świętej w Żylinie
Kościół stoi na wschodnim skraju starego miasta, a jego najstarszy rozdział odsłoniła dopiero archeologia. Mały wykop na południe od prezbiterium, założony w latach 2000 i 2001, miał zaledwie 5,5 na 11 metrów, a mimo to odsłonił fundamenty starszych kościołów. Wskazują one na jednonawowy kościół z prostokątnym prezbiterium z połowy XIII wieku, później poszerzony i uzupełniony po 1300 roku o półkolistą absydę, gdy Żylina była już miastem (jako miasto udokumentowana w 1312 roku) i osiedlili się w niej niemieccy koloniści z Cieszyna. Obecna trzynawowa bazylika z wielobocznym prezbiterium prawdopodobnie stała już w XIV wieku, a lilie namalowane na północnej ścianie prezbiterium datuje się na czasy Andegawenów, między 1308 a 1387 rokiem. Pierwsza pisemna wzmianka o kościele pochodzi z 1400 roku.
W 1423 roku jest wzmiankowany jako kościół pod wezwaniem Najświętszej Maryi Panny. Około 1530 roku ówczesny właściciel miasta, Burian Světlovský z Vlčnova, kazał obok wznieść wieżę obronną; ukończył ją w 1540 roku Rafael Podmanický i początkowo nazywano ją Nową Wieżą. W połowie XVI wieku zbrojni rycerzy rozbójników Jana Podmanickiego i jego brata Rafaela dwukrotnie zajęli i spalili Żylinę, a kościół przebudowali na twierdzę. Później właściciel miasta Mikuláš Dersffy kazał go odbudować dla potrzeb kultu, a biskup nitrzański Zachariáš Rohožník-Mošovský poświęcił go już jako kościół Trójcy Świętej.
Pożar w 1678 roku zniszczył kościół doszczętnie, stopiły się nawet dzwony Nowej Wieży. Właściciel dóbr, palatyn Pavol Esterházy, kazał go odnowić w 1687 roku, a w 1690 roku kolejną renowację rozpoczęli jezuici. Kaplicę św. Jana Nepomucena dobudowano od zachodu w 1762 roku, głównie z myślą o Grobie Pańskim, a obie wieże otrzymały wtedy takie same barokowe hełmy.
Najcięższy cios nadszedł 21 czerwca 1848 roku, gdy ogromny pożar zniszczył niemal całą Żylinę. Spłonął dach kościoła, obie wieże i całe wyposażenie wnętrza; krzyż spadł z wieży przez dach i sklepienie do krypt, gdzie zaczęły płonąć trumny, a trzy największe dzwony Nowej Wieży się stopiły. Dzieła zniszczenia dopełniło trzęsienie ziemi 15 stycznia 1858 roku. Kościół odbudował dziekan Andrej Lemeš według planów malarza i przyrodnika Jozefa Božetecha Klemensa, który namalował też zachowane do dziś obrazy ołtarzowe. Kolejny pożar w 1886 roku strawił nowy dach, a w 1888 roku obie wieże otrzymały nowe dachy. Dzisiejszy charakter wieża zyskała w 1890 roku, a od największego dzwonu, który ważył 2336 kg, nazwano ją wieżą Buriana.
W sierpniu 1917 roku dzwony wieży zarekwirowano na cele wojenne, a w 1924 roku otrzymała sześć nowych, poświęconych 15 sierpnia przez Andreja Hlinkę. W 1936 roku pojawiły się nowe organy firmy Rieger, w 1941 roku marmurowa figura św. Anny dłuta Fraňa Štefunka na fasadzie, a w latach 1941 i 1942 wieżę uzupełniono o nowy taras widokowy. Ostatnia duża przebudowa kościoła miała miejsce w 1942 roku. Od lutego 2008 roku kościół jest katedrą diecezji żylińskiej.
Ciekawostki o katedrze Trójcy Świętej w Żylinie
- Podczas pożaru w 1848 roku krzyż z wieży kościoła spadł przez dach i sklepienie do krypt, gdzie zajęły się trumny.
- Wieża Buriana zawdzięcza nazwę największemu dzwonowi, który ważył 2336 kg; nazwa przyjęła się po przebudowie z 1890 roku.
- Na północnej ścianie prezbiterium, ok. 50 cm pod koroną muru, namalowano lilie, tzw. andegaweńskie, prawdopodobnie z czasów Andegawenów (1308 do 1387).
- Po pożarze i trzęsieniu ziemi w latach 50. XIX wieku uratowano figurę Matki Bożej i zaniesiono ją do Višňovego, gdzie pozostała. Mieszkańcy Żyliny co roku pielgrzymują do tej dawnej figury swojego kościoła.
- Widok na obie wieże z placu Námestie Andreja Hlinku jest najbardziej typowym obrazem Żyliny i w 1997 roku trafił na znaczek pocztowy.
- Badania z lat 2000 do 2001 objęły tylko wykop o wymiarach 5,5 na 11 metrów, a mimo to odkryto w nim 63 groby datowane monetami od początku XVII do końca XVIII wieku.
Wycieczki w pobliżu: Katedra Trójcy Świętej w Żylinie
Atrakcje w okolicy, które możesz zarezerwować online przez Viator:
Zwiedzanie katedry Trójcy Świętej w Żylinie
- Klasyczny widok kościoła razem z wieżą Buriana roztacza się z placu Námestie Andreja Hlinku u stóp wzgórza.
- Wieża Buriana ma 46 m wysokości i pełni funkcję dzwonnicy; dzwony biją trzy razy dziennie oraz przed nabożeństwami. W 1941 roku dobudowano taras, a z wieży ma roztaczać się dobry widok na zachowaną średniowieczną część miasta; na miejscu sprawdź, czy można na nią wejść.
- Wewnątrz obraz w ołtarzu głównym przedstawia Trójcę Świętą, namalował go w 1870 roku Jozef Božetech Klemens, a przy wejściu stoi figura św. Anny dłuta Fraňa Štefunka.
- Poniżej kościoła stoi grupa rzeźbiarska świętych Cyryla i Metodego autorstwa Ladislava Beráka, odsłonięta w 2000 roku. Przed wyjazdem sprawdź aktualne godziny otwarcia.
- W okolicy znajdziesz na tej stronie także zamek Budatín (ok. 1 km), zamek Lietava (8 km) i zamek Strečno (10 km).
Godziny otwarcia, dostęp i warunki mogą się zmienić. Sprawdź przed wyjazdem.
Mapa: gdzie leży Katedra Trójcy Świętej w Żylinie
Zdjęcia: Katedra Trójcy Świętej w Żylinie
Pytania
Gdzie leży katedra Trójcy Świętej w Żylinie?
Stoi na wschodnim skraju historycznego centrum Żyliny, przy ulicy Horný val nad placem Námestie Andreja Hlinku. Tuż obok wznosi się wieża Buriana.
Czy żyliński kościół parafialny jest katedrą?
Tak. Kościół Trójcy Świętej od lutego 2008 roku jest katedrą diecezji żylińskiej i zarazem kościołem parafialnym, dlatego mieszkańcy wciąż nazywają go Farský kostol.
Jak stara jest katedra Trójcy Świętej?
Pierwsza pisemna wzmianka pochodzi z 1400 roku, a znaleziska archeologiczne wskazują na starsze kościoły w tym miejscu od połowy XIII wieku. Dzisiejszy budynek jest wynikiem wielu przebudów po pożarach.
Czym jest wieża Buriana?
To renesansowa wieża obok kościoła, którą około 1530 roku zaczął wznosić jako umocnienie Burian Světlovský z Vlčnova, a dziś służy jako dzwonnica. Ma 46 m wysokości, a nazwę zawdzięcza największemu dzwonowi.
Co stało się z kościołem w 1848 roku?
Wielki pożar 21 czerwca 1848 roku zniszczył niemal całą Żylinę. Spłonął dach, obie wieże i całe wnętrze kościoła, który potem odbudowano według planów Jozefa Božetecha Klemensa.
Co wyjątkowego mają lilie w kościele?
Na północnej ścianie prezbiterium namalowano motywy lilii, zwane liliami andegaweńskimi. Prawdopodobnie pochodzą z czasów węgierskich Andegawenów, z lat 1308 do 1387.
Także w pobliżu
Zamek Budatín
Żylina · zamek z okrągłą wieżą nad zbiegiem dwóch rzek
1,5 km stąd
Zamek Lietava
Lietava · duża ruina ratowana przez wolontariuszy koło Żyliny
8 km stąd
Zamek Strečno
Strečno · skalny zamek strzegący przełomu Wagu
10 km stąd
Słowacki zegar astronomiczny w Stará Bystrica
Stará Bystrica · jedyny zegar astronomiczny Słowacji, rzeźbiony w drewnie
20 km stąd