Słowacki zegar astronomiczny w Stará Bystrica: orloj z drewna
Słowacki zegar astronomiczny (Slovenský orloj) stoi na rynku w Stará Bystrica, wsi na Kisucach w północnej Słowacji. Ukończony w 2009 roku według projektu rzeźbiarza Viliama Loviški należy do najmłodszych zegarów astronomicznych na świecie i jest jedyny w kraju, nietypowy cel dla szukających, co zobaczyć koło Żyliny.
Na rynku wsi na Kisucach stoi jedyny zegar astronomiczny Słowacji, rzeźbiona drewniana wieża w kształcie Matki Boskiej Bolesnej, ukończona dopiero w 2009 roku.
Historia zegara w Stará Bystrica
Stará Bystrica leży na Kisucach, w dolinie rzeki Bystrica, na styku Beskidów Kisuckich i Wyżyny Kisuckiej, ok. 20 km od Czadcy i 35 km od Żyliny. Wieś wzmiankowana jest pośrednio po raz pierwszy w 1417 roku w dokumencie biskupa nitrzańskiego Hinka, który wymienia miejscowość Stará Dedina, czyli stara wieś. Pod koniec XVI wieku osiedlili się tu koloniści wołoscy, a wieś należała do dóbr zamku Strečno, później Teplička. Pierwszy kościół, pod wezwaniem św. Michała, poświadczony jest w 1667 roku. W 1767 roku działała we wsi huta żelaza, przez pewien czas wydobywano rudę żelaza, była też cegielnia. W XIX wieku z powodu wielkiej biedy wielu mieszkańców wyemigrowało do Banatu, Slawonii i za ocean.
Wieś ciężko ucierpiała w ostatnich miesiącach drugiej wojny światowej. W październiku 1944 i w kwietniu 1945 roku została podczas walk spalona, a łącznie spłonęło lub zostało zniszczonych ok. 150 domów. Neogotycki kościół św. Michała z 1892 roku i barokowo-klasycystyczna kaplica z XVIII wieku należą do starszych budowli, które do dziś nadają wsi charakter.
Zegar należy do znacznie młodszego rozdziału. W ramach przebudowy rynku w Stará Bystrica powstał jeden z najmłodszych zegarów astronomicznych na świecie, zaprojektowany przez słowackiego rzeźbiarza Viliama Lovišku i ustawiony przy bocznej ścianie domu kultury. Jego sercem jest astrolabium, tarcza z danymi astronomicznymi, która czyni z orloju prawdziwy orloj. Wieś zwróciła się do praskiej firmy SPEL, której mistrzowie przez około półtora roku projektowali i budowali mechanizm. Dane astronomiczne są obliczone dla położenia geograficznego Stará Bystrica, nie jest to więc kopia innego zegara. W 2009 roku mechanizm wsadzono do budowli dźwigiem, a zegar uruchomiono i poświęcono 18 lipca 2009 roku, dzięki czemu stał się pierwszym zegarem astronomicznym na Słowacji.
Po ponad piętnastu latach pracy uszkodzeniu uległy ruchome części i elementy elektroniczne, a mechanizm wymagał gruntownego serwisu i ustawienia. Dlatego w 2025 roku gmina po raz pierwszy od powstania zatrzymała zegar w celu renowacji.
Ciekawostki o zegarze w Stará Bystrica
- To jedyny zegar astronomiczny na Słowacji, a astrolabium czyni z niego prawdziwy orloj.
- Całe dzieło ma kształt stylizowanej Matki Boskiej Bolesnej, patronki Słowacji, i określane jest jako największa drewniana rzeźba w kraju.
- Zewnętrzną dekorację tworzą rzeźby księcia Pribiny, króla Świętopełka, Antona Bernoláka, Ľudovíta Štúra, Milana Rastislava Štefánika i Andreja Hlinki.
- Co godzinę pojawiają się figury świętych związanych ze Słowacją: Cyryla, Metodego, Świerada, Benedykta, Gorazda, Bystríka i Wojciecha.
- Dwa dzwony w wieży noszą nazwy Święty Jerzy i Madonna z Riečnicy; drugi upamiętnia zatopione wsie Riečnica i Harvelka.
- Zegar steruje komputer na podstawie sygnału DCF77, a jego część astronomiczna pokazuje znaki zodiaku, położenie Słońca i Księżyca oraz fazy Księżyca.
Wycieczki w pobliżu: Słowacki zegar astronomiczny w Stará Bystrica
Atrakcje w okolicy, które możesz zarezerwować online przez Viator:
Slovakia in a Day Castles Cities and Legends from Bratislava
Zobacz szczegóły ›
Private One Day Tour to the UNESCO Heritage Village and The High Tatras from Bratislava
Zobacz szczegóły ›
Private Magic Christmas Tour in Bojnice
Zobacz szczegóły ›
Bojnice Heritage and Nature : Private Walking Tour
Zobacz szczegóły ›Zwiedzanie Słowackiego zegara astronomicznego
- Zegar stoi przy bocznej ścianie domu kultury na rynku, więc łatwo połączyć go z krótkim spacerem po centrum wsi i wizytą w neogotyckim kościele św. Michała.
- Gdy działa, co godzinę pojawiają się figury świętych i biją dwa dzwony, jeden odmierza czas, drugi towarzyszy procesji.
- W 2025 roku zegar zatrzymano w celu renowacji; ze źródeł nie wiadomo, kiedy ruszy ponownie, dlatego przed wyjazdem sprawdź aktualny stan.
- Wieś leży ok. 20 km od Czadcy i 35 km od Żyliny. W okolicy znajdziesz na tej stronie także zamek Budatín, kościół Świętej Trójcy w Żylinie, zamek Strečno i zamek Lietava, wszystkie w promieniu ok. 28 km.
Godziny otwarcia, dostęp i warunki mogą się zmienić. Sprawdź przed wyjazdem.
Mapa: gdzie leży Słowacki zegar astronomiczny w Stará Bystrica
Zdjęcia: Słowacki zegar astronomiczny w Stará Bystrica
Pytania
Gdzie stoi Słowacki zegar astronomiczny i jak dojechać?
Stoi na rynku w Stará Bystrica na Kisucach, ok. 20 km od Czadcy i 35 km od Żyliny. Do wsi prowadzi droga nr 520.
Czy to jedyny zegar astronomiczny na Słowacji?
Tak. Zegar w Stará Bystrica jest jedynym zegarem astronomicznym na Słowacji i zarazem pierwszym.
Kiedy zbudowano Słowacki zegar astronomiczny?
Ukończono go w 2009 roku, a uruchomiono i poświęcono 18 lipca 2009 roku. Zaprojektował go rzeźbiarz Viliam Loviška, a astrolabium wykonała praska firma.
Co dzieje się co godzinę?
Pojawiają się figury świętych związanych ze Słowacją, m.in. Cyryla, Metodego, Benedykta i Gorazda, a jeden dzwon wybija godzinę, drugi towarzyszy procesji.
Jak wygląda zegar?
To rzeźbiona drewniana wieża w kształcie stylizowanej Matki Boskiej Bolesnej, patronki Słowacji, ozdobiona rzeźbami znanych postaci z dziejów Słowacji.
Czy zegar teraz działa?
W 2025 roku po raz pierwszy od uruchomienia zatrzymano go w celu renowacji. Przed podróżą sprawdź aktualny stan.
Także w pobliżu
Zamek Budatín
Żylina · zamek z okrągłą wieżą nad zbiegiem dwóch rzek
19 km stąd
Katedra Trójcy Świętej w Żylinie
Żylina · symbol miasta z dwiema wieżami, spalony i odbudowany
20 km stąd
Zamek Strečno
Strečno · skalny zamek strzegący przełomu Wagu
20 km stąd
Zamek Lietava
Lietava · duża ruina ratowana przez wolontariuszy koło Żyliny
28 km stąd