Rzymskie i wczesne średniowieczeŚrodkowa Słowacja

Hawranek: celtyckie grodzisko i świątynia nad Liptovską Marą

Hawranek (słow. Havránok) to ważne stanowisko archeologiczne w północnej Słowacji, na wzgórzu nad zbiornikiem Liptovská Mara, około 2 km od wsi Bobrovník w regionie Liptów. Archeolodzy odkryli tu celtyckie grodzisko i średniowieczny drewniany gród, częściowo zrekonstruowane jako skansen, od 1967 roku narodowy zabytek kultury.

Wzgórze, które Celtowie uczynili świętym centrum dwa tysiące lat temu, jest dziś skansenem: świątynia stanęła wokół wyjątkowo wysokiego słupa, a jezioro poniżej zalało kilka osad dawniej go otaczających.

GdzieWzgórze nad zbiornikiem Liptovská Mara koło Bobrovníka i Liptovskej Sielnicy, Liptów

RodzajSkansen archeologiczny ze zrekonstruowanym celtyckim grodziskiem i średniowiecznym drewnianym grodem

Idealne dlaMiłośników historii i archeologii, rodzin i wędrowców lubiących skanseny

Jak dojechaćPieszo znakowanym szlakiem z Bobrovníka lub Vlach; ok. 12 km od Likavy i 20 km od Zamku Orawskiego

Historia Hawranka

Hawranek leży na lokalnym wzniesieniu na wschodnich stokach wzgórza Úložisko, niemal bezpośrednio nad północnym krańcem zapory Liptovská Mara. Jego dzieje odsłoniły się w latach 60. i 70. XX wieku, gdy na obszarze przewidzianym do zalania i w jego bezpośrednim sąsiedztwie prowadzono szeroko zakrojone badania archeologiczne. Okazało się, że na stokach wzgórza leżała celtycka osada, a na szczycie grodzisko, obie założone w III wieku p.n.e. Artykuł niemiecki dodaje, że dawna miejscowa ludność zasiedliła wzgórze już w IV wieku p.n.e., a jej zmieszanie z plemionami celtyckimi dało początek swoistej kulturze puchowskiej.

Grodzisko było ważnym ośrodkiem religijnym, gospodarczym i politycznym kultury puchowskiej, trwającej mniej więcej od 300 roku p.n.e. do 180 roku n.e. Dominujące celtyckie plemię Kotynów mieszało się tu ze starszą ludnością kultury łużyckiej. Celtowie z Hawranka bili nawet własne proste monety miedziane, ale jakością nie dorównywały srebrnym bijatekom, które w Bratysławie bili Bojowie. Wzgórze otaczało kilka celtyckich wsi, a część z nich zalał później zbiornik Liptovská Mara. Osada zanikła między początkiem naszej ery a II wiekiem, a źródła różnią się co do tego, czy zniszczyli ją germańscy Kwadowie lub Dakowie, czy stopniowo zanikła. Znaleziono też ślady germańskich osadników, a później Słowian.

Sercem grodziska była świątynia z I wieku p.n.e., zbudowana wokół wyjątkowo wysokiego drewnianego słupa, prawdopodobnie totemu lub posągu. Wokół stały mniejsze słupy drewniane, a obok nich zakopano spalone ofiary, głównie biżuterię, płody rolne i zwierzęta. Przy centralnym obiekcie kultu odkryto szyb ofiarny z kośćmi co najmniej siedmiu osób, a duża liczba narzędzi rolniczych w pobliżu sugeruje związek rytuałów ze zbiorami. Znaleziono też ołtarz ofiarny, kamienne drogi z kolumnadą oraz celtyckie naśladownictwa monet antycznych.

Później wzgórze zasiedlono ponownie. Wykorzystywano je także w czasach Państwa Wielkomorawskiego, a od XI lub XII wieku na szczycie stał mały drewniany gródek z palisadą, fosą i wieżą mieszkalną. Źródła podają koniec jego użytkowania w XV lub XVI wieku, a później wzniesiono tu murowaną kaplicę. W 1967 roku Hawranek uznano za narodowy zabytek kultury, a w 1995 roku z powodu dużego zainteresowania zwiedzających Muzeum Liptowskie w Rużomberku utworzyło tu stałą placówkę dydaktyczną. Dziś częściowo zrekonstruowane są celtycka brama z odcinkiem kamiennego muru, zagroda, piec garncarski, chaty, świątynia i mały średniowieczny gródek.

Ciekawostki o Hawranku

Świątynię zbudowano w I wieku p.n.e. wokół wyjątkowo wysokiego drewnianego słupa, prawdopodobnie totemu lub posągu.
Celtowie z Hawranka bili własne proste monety miedziane, które nie dorównywały srebrnym bijatekom z Bratysławy.
Wzgórze otaczało kiedyś kilka celtyckich wsi, a część z nich leży dziś pod wodami zbiornika Liptovská Mara.
Archeolodzy znaleźli w szybie ofiarnym przy centralnym obiekcie kultu kości co najmniej siedmiu osób; wiele narzędzi rolniczych w pobliżu wskazuje na związek ze zbiorami.
Zrekonstruowano ufortyfikowaną bramę z odcinkiem kamiennych murów (120–50 p.n.e.), zagrodę i piec garncarski (oba 300–100 p.n.e.).
Na szczycie stał później średniowieczny drewniany gród; czytelny jest przebieg jego fosy, obok odbudowanej palisady, mostku i narożnej wieży.

Wycieczki w pobliżu: Hawranek

Atrakcje w okolicy, które możesz zarezerwować online przez Viator:

Private Hiking Tour Visit to Slovakia with Licensed Guide

★ 5 (75 opinii) · 6 godz.

Zobacz szczegóły ›

Day Hike with a Local Mountain Guide in High Tatras

★ 5 (6 opinii) · 8 godz.

Zobacz szczegóły ›

Private One Day Tour to the UNESCO Heritage Village and The High Tatras from Bratislava

★ 5 (2 opinii) · 12 godz.

Zobacz szczegóły ›

Private Magic Christmas Tour in Bojnice

★ 5 (1 opinii) · 2 godz.

Zobacz szczegóły ›

Zwiedzanie Hawranka

Obiekt to zrekonstruowany skansen z celtycką bramą i murem, zagrodą, piecem garncarskim, chatami z różnych okresów i drewnianą świątynią.
Na szczycie widać przebieg fosy średniowiecznego drewnianego grodu z odbudowaną palisadą, mostkiem i narożną wieżą.
Według artykułu słowackiego do skansenu dojdziesz pieszo czerwonym szlakiem z Bobrovníka (ok. 35 minut) lub z Vlach (ok. 45 minut).
W okolicy na tej stronie znajdziesz też Likavę (ok. 12 km), Zamek Orawski (ok. 20 km) i kościoły w Tvrdošínie (ok. 26 km). Aktualne godziny otwarcia sprawdź przed wyjazdem.

Godziny otwarcia, dostęp i warunki mogą się zmienić. Sprawdź przed wyjazdem.

Mapa: gdzie leży Hawranek

Zdjęcia: Hawranek

Pytania

Czym jest Hawranek?

Hawranek to stanowisko archeologiczne i skansen nad zbiornikiem Liptovská Mara w północnej Słowacji. Znajdują się tu częściowo zrekonstruowane celtyckie grodzisko ze świątynią i średniowieczny drewniany gród.

Kto mieszkał na Hawranku?

Celtowie kultury puchowskiej, wśród których dominowało plemię Kotynów, mieszające się ze starszą ludnością kultury łużyckiej. Ich grodzisko było ośrodkiem religijnym, gospodarczym i politycznym.

Ile lat ma Hawranek?

Celtyckie grodzisko i osada pochodzą z III wieku p.n.e. Źródła datują średniowieczny drewniany gród od XI lub XII wieku do XV lub XVI wieku.

Co można zobaczyć na Hawranku?

Zrekonstruowaną ufortyfikowaną bramę z odcinkiem kamiennego muru, zagrodę, piec garncarski, chaty z różnych okresów, celtycką świątynię i mały średniowieczny gródek.

Jak dojść na Hawranek?

Artykuł słowacki opisuje znakowany szlak pieszy z Bobrovníka (ok. 35 minut) lub z Vlach (ok. 45 minut). Miejsce leży przy północnym krańcu zapory Liptovská Mara.

Czy Hawranek jest zabytkiem chronionym?

Tak. Skansen jest od 1967 roku narodowym zabytkiem kultury, a opiekuje się nim Muzeum Liptowskie w Rużomberku.