Pałac Prymasowski w Bratysławie: pokój w Preszburgu i gobeliny
Pałac Prymasowski (słow. Primaciálny palác) to neoklasycystyczny pałac przy Placu Prymasowskim na Starym Mieście w Bratysławie. Zbudowano go w latach 1778–1781 dla arcybiskupa i prymasa Węgier Józsefa Batthyányego. W Sali Luster podpisano w 1805 roku pokój w Preszburgu, a dziś mieści się tu siedziba burmistrza i część Galerii Miasta Bratysławy.
W bratysławskim pałacu w Sali Luster zakończyła się w 1805 roku jedna z europejskich wojen, a w 1903 roku odnaleziono tu sześć zapomnianych angielskich gobelinów ukrytych za murem.
Historia Pałacu Prymasowskiego
Miejsce należało od dawna do serca średniowiecznego miasta, zwanego wówczas Preszburgiem. Stał tu dom biskupi arcybiskupów ostrzyhomskich z kaplicą poświęconą św. Władysławowi, wzmiankowany w dokumentach w XIV wieku. Po bitwie pod Mohaczem w 1526 roku i zajęciu dużej części królestwa przez Turków Preszburg stał się miastem koronacyjnym i siedzibą sejmu, a osiedlił się tu także prymas Węgier. W tym czasie rezydencję przebudowano w stylu renesansowym, a kolejni arcybiskupi, poczynając od Pétera Pázmánya, wciąż ją ulepszali. W 1691 roku arcybiskup György Széchényi dobudował piętro, a w latach 20. XVIII wieku arcybiskup Imre Esterházy nadał jej barokowy wygląd.
Dzisiejszy kształt pałacu zawdzięczamy arcybiskupowi i prymasowi Węgier Józsefowi Batthyányemu, który w latach 70. XVIII wieku postanowił zbudować rezydencję godną swojej rangi. W 1774 roku zlecił opracowanie planów wiedeńskiemu architektowi dworskiemu Melchiorowi Hefele. Dawny dom arcybiskupi rozebrano, projekt zatwierdzono w 1778 roku, a nowy pałac z wewnętrznym dziedzińcem i okazałą fasadą zwróconą ku placowi ukończono w 1781 roku. Rzeźby na attyce przedstawiają cnoty, nad tympanonem wznosi się kardynalski kapelusz ważący około 150 kilogramów, a łacińskie hasło arcybiskupa niosą dwa putta nad środkowym oknem.
Najsłynniejsza chwila w dziejach pałacu przypadła na 26 grudnia 1805 roku, gdy w Sali Luster po bitwie pod Austerlitz pokój w Preszburgu podpisali Jan I Józef Liechtenstein, Ignácz Gyulay i Charles-Maurice de Talleyrand. Traktat zakończył wojnę trzeciej koalicji, a jego skutki doprowadziły do rozwiązania Świętego Cesarstwa Rzymskiego. W XIX wieku w pałacu odbywały się też sesje węgierskiego sejmu: István Széchenyi zaoferował tu roczny dochód na założenie Węgierskiej Akademii Nauk, a w kwietniu 1848 roku Ferdynand V podpisał ustawy kwietniowe, powołujące pierwszy odpowiedzialny rząd węgierski.
Arcybiskupi wrócili do Ostrzyhomia, pierwszy w 1820 roku, a opustoszały pałac wynajmowano; mieściły się w nim m.in. zakład kształcenia nauczycielek oraz szkoły oficerska i przemysłowa. W 1903 roku pałac kupiło miasto Bratysława. Podczas późniejszego remontu w skrytce w ścianie znaleziono sześć nieznanych gobelinów z legendą o Hero i Leandrze. Utkano je w latach 30. XVII wieku w manufakturze Mortlake koło Londynu i stały się największym skarbem pałacu. W okresie międzywojennym w Sali Luster odbywały się wieczory literackie, w których uczestniczył m.in. Thomas Mann. Do 1996 roku pałac był tymczasową siedzibą prezydenta Słowacji, a dziś mieści siedzibę burmistrza Bratysławy i ekspozycje Galerii Miasta Bratysławy.
Ciekawostki o Pałacu Prymasowskim
- Sześć gobelinów z tragiczną historią miłości Hero i Leandra odnaleziono podczas remontu w 1903 roku w skrytce w ścianie. Utkano je w latach 30. XVII wieku w manufakturze Mortlake koło Londynu.
- Kardynalski kapelusz na szczycie tympanonu waży około 150 kilogramów.
- Tablica pamiątkowa przypomina o krótkim pobycie uczonego Paracelsusa w Bratysławie w 1537 roku.
- Pozioma linia na ścianie wyznacza poziom wezbranego Dunaju z 5 lutego 1850 roku.
- Fontanna św. Jerzego na dziedzińcu pochodzi z ogrodu ozdobnego arcybiskupa Ferenca Forgácha, a barokową grupę rzeźb odczytuje się jako symbol walki Kościoła katolickiego z reformacją.
- W XX wieku pałac był też świadkiem mrocznych kart historii: 3 sierpnia 1968 roku podpisano tu deklarację sześciu partii komunistycznych, a 18 dni później nastąpiła inwazja na Czechosłowację.
Wycieczki w pobliżu: Pałac Prymasowski w Bratysławie
Atrakcje w okolicy, które możesz zarezerwować online przez Viator:
5-Course Small-Group Bratislava Food Tour with Local Guide
Zobacz szczegóły ›
Military Guns Shooting Experience with GunMates Bratislava
Zobacz szczegóły ›
Bratislava Off the Beaten Path Tour - recommended also by Rick Steves
Zobacz szczegóły ›
Private Day Trip to Banska Stiavnica Unesco Site
Zobacz szczegóły ›Zwiedzanie Pałacu Prymasowskiego
- Pałac stoi przy Placu Prymasowskim w sercu Starego Miasta, w pobliżu Starego Ratusza, i łatwo połączyć go ze spacerem po historycznym centrum.
- Największą atrakcją jest Sala Luster z lustrami na ścianach, dziś wykorzystywana na posiedzenia rady miasta. Z trójosiowego westybulu prowadzą w górę uroczyste schody.
- Ekspozycje Galerii Miasta Bratysławy obejmują angielskie gobeliny z cyklu o Hero i Leandrze, obrazy, meble i przedmioty z XVIII i XIX wieku.
- Na dziedzińcu stoi fontanna św. Jerzego, a po prawej z tyłu kaplica św. Władysława. Aktualne godziny otwarcia sprawdź przed wyjazdem, ponieważ części budynku używa administracja miasta.
Godziny otwarcia, dostęp i warunki mogą się zmienić. Sprawdź przed wyjazdem.
Mapa: gdzie leży Pałac Prymasowski w Bratysławie
Zdjęcia: Pałac Prymasowski w Bratysławie
Pytania
Gdzie znajduje się Pałac Prymasowski w Bratysławie?
Pałac Prymasowski stoi przy Placu Prymasowskim w centrum Starego Miasta w Bratysławie, tuż obok Starego Ratusza. Z innych zabytków centrum dojdziesz do niego pieszo.
Co wydarzyło się w Sali Luster w 1805 roku?
26 grudnia 1805 roku podpisano tu po bitwie pod Austerlitz czwarty pokój w Preszburgu. Zakończył on wojnę trzeciej koalicji między napoleońską Francją a Austrią.
Kto zbudował Pałac Prymasowski?
Zbudowano go w latach 1778–1781 dla arcybiskupa i prymasa Węgier Józsefa Batthyányego według projektu architekta Melchiora Hefele.
Co to za gobeliny w Pałacu Prymasowskim?
To sześć angielskich gobelinów z lat 30. XVII wieku z historią Hero i Leandra, utkanych w manufakturze Mortlake. Znaleziono je w skrytce w ścianie podczas remontu w 1903 roku.
Do czego pałac służy dziś?
Pałac jest siedzibą burmistrza Bratysławy, a jego części służą jako sale wystawowe Galerii Miasta Bratysławy. Sala Luster jest wykorzystywana na posiedzenia rady miasta.
Dlaczego nazywa się Prymasowski?
Zbudowano go jako rezydencję arcybiskupa ostrzyhomskiego, który nosił tytuł prymasa Węgier. Po tureckich podbojach arcybiskupi przez wieki rezydowali w Preszburgu.
Także w pobliżu
Fontanna Maksymiliana
Bratysława · fontanna z 1572 roku, na której król gra rycerza
50 m stąd
Pałac Mirbacha
Bratysława · rokokowy pałac piwowara, dziś galeria
100 m stąd
Brama Laurińska
Bratysława · zaginiona brama miejska upamiętniona wiszącą kratą
150 m stąd
Brama Michalska
Bratysława · jedyna zachowana brama dawnych murów miejskich
200 m stąd