Zamek Krásna Hôrka: warownia na wzgórzu nad Rożniawą
Zamek Krásna Hôrka (słow. Hrad Krásna Hôrka, węg. Krasznahorka) góruje na stromym, stożkowatym wzgórzu nad miejscowością Krásnohorské Podhradie, około 6 km na wschód od Rożniawy. Nazwa oznacza „piękną górkę”, a gotycki trzon, renesansowe baszty i komnaty rodu Andrássych czynią zeń jeden z najbardziej zapamiętywanych zamków Gemeru.
W marcu 2012 roku dwaj chłopcy próbujący zapalić papierosa podpalili trawę; ogień wspiął się na wzgórze i strawił dachy zamku Krásna Hôrka. Uratowano jednak około 90% zbiorów.
Historia zamku Krásna Hôrka
Krásna Hôrka wznosi się na stromym wzgórzu około sześciu kilometrów na wschód od Rożniawy, a jej nazwa znaczy po prostu „piękna górka”. W średniowieczu zbudowano tu warownię, która miała chronić szlak handlowy prowadzący przez górnicze tereny Rudaw Słowackich. Zamek wzniósł ród Mariássych około 1320 roku, a pierwsza pisemna wzmianka o nim pochodzi z 1333 roku. Na początku trudno mówić o zamku w dzisiejszym rozumieniu: stała tu przede wszystkim wieża, do której dobudowano pałac mieszkalny, a całość obejmowały wspólne umocnienia.
Zamek ukształtowały trzy wielkie rody: Mariássych, Bebeków i Andrássych. Bebekowie, z krótkimi przerwami, władali nim do 1566 roku. W połowie XVI wieku, w obliczu zagrożenia tureckiego, František Bebek kazał rozbudować go i wzmocnić basztami, aby pełnił rolę warowni na pograniczu tureckim; według polskiej Wikipedii prace trwały w latach 1537–1541. Powstał trójkątny w rzucie obiekt z półokrągłymi basztami w narożach, a na tarasie do dziś stoją ciężkie armaty odlane w latach 1545 i 1547. Według niemieckiej Wikipedii w 1542 roku z muru zamkowego strącono na śmierć sabatariańskiego anabaptystę Andreasa Fischera, skazanego jako heretyk.
Po wygaśnięciu rodu Bebeków zamkiem zarządzali królewscy kapitanowie. Ambitny Péter Andrássy, początkowo kapitan, rozpoczął pod koniec XVI wieku przebudowę, która trwała sto lat; polska Wikipedia podaje przebudowę w stylu renesansowym w latach 1578–1585. Od 1642 roku zamek należał do Andrássych, którzy w XVII i XVIII wieku w kilku etapach rozbudowali go o barokowe pałace mieszkalne, zachowując elementy obrony. W XVII wieku dobudowano reprezentacyjne skrzydło z salą zgromadzeń komitatu, a po 1710 roku zamek przebudowano równocześnie z pałacem w Betliarze. W 1770 roku basztę artyleryjską przekształcono w barokową kaplicę, ostatnią wielką inwestycję rodu.
Około 1817 roku zamek nawiedził pożar po uderzeniu pioruna, po którym przeprowadzono tylko najpilniejsze naprawy. W 1857 roku Andrássyowie założyli muzeum rodowe, udostępnione publiczności po 1875 roku. W 1903 roku hrabia Dionýz Andráši urządził muzeum pamięci hrabiny Františki Hablawcovej, a w latach 1903–1905 zamek odrestaurowano. Ród utrzymał go do 1945 roku, kiedy zamek skonfiskowały władze Czechosłowacji. W 1961 roku uznano go za słowacki narodowy pomnik kultury, a od 1996 roku jako część Muzeum w Betliarze podlega Słowackiemu Muzeum Narodowemu.
Dnia 10 marca 2012 roku pożar trawy, wywołany przez dwóch chłopców usiłujących zapalić papierosy, przeniósł się po zboczu na gontowe dachy. Całkowitemu zniszczeniu uległy dach, ekspozycja w górnym gotyckim pałacu oraz dzwonnica z trzema dzwonami, lecz według komunikatów uratowano 85–90% zabytków z gotyckiej części zamku, a Słowackie Muzeum Narodowe mówiło o 90% nieuszkodzonych zbiorów. Dachy pokryto później blachą miedzianą, a słowacka Wikipedia wspomina o planie z 2019 roku, by najpierw otworzyć dolną i środkową część zamku, a górną później.
Ciekawostki o zamku Krásna Hôrka
- W kaplicy zamkowej ma się znajdować naturalnie zmumifikowane ciało hrabiny Zsófii Serédy (ok. 1660–1710), żony kuruckiego generała Istvána I Andrássyego, dawnego pana zamku.
- Przed pożarem zamek prezentował oryginalnie zachowaną kuchnię zamkową, historyczne instrumenty w sali muzycznej, bogatą kolekcję broni średniowiecznej i orientalnej oraz ekspozycję narzędzi używanych do wymuszania zeznań.
- Obraz Krásnohorskiej Madonny z 1739 roku, przechowywany w kaplicy zamkowej, jest celem pielgrzymek.
- Zamek zainspirował węgierską balladę ludową Krasznahorka büszke vára („Dumny zamek Krásnej Hôrki”), tradycyjnie wykonywaną na tárogató.
- Inne wyjaśnienie nazwy, mało prawdopodobne, ale możliwe, wywodzi ją od słowa kras, ponieważ w okolicy występuje krajobraz krasowy.
- Po pożarze w 2012 roku Słowackie Muzeum Narodowe przeniosło ocalałe przedmioty do muzeów w Betliarze i Koszycach.
Film i telewizja na zamku Krásna Hôrka
Gotycka sylwetka zamku przyciągnęła co najmniej jedną produkcję telewizyjną, o której wspomina węgierska Wikipedia.
- Beszterce ostroma (1976) – Film telewizyjny w reżyserii Évy Zsurzs według powieści Kálmána Mikszátha kręcono na zamku.
Wycieczki w pobliżu: Zamek Krásna Hôrka
Atrakcje w okolicy, które możesz zarezerwować online przez Viator:
Zwiedzanie zamku Krásna Hôrka
- Zamek jest narodowym pomnikiem kultury. Na szczycie stoi pałac z wieżą obronną, poniżej kolejne umocnione pałace, kaplica i budynki mieszkalne, które pokazują, jak rozrastał się zespół.
- Stała ekspozycja przedstawiała budownictwo obronne od XIII do XVIII wieku, prehistorię Gemeru, broń średniowieczną, meble z XVII wieku oraz muzeum pamięci w skrzydle Bebeków.
- Od pożaru w 2012 roku trwa odbudowa, a górna część miała zostać otwarta jako ostatnia. Przed wyjazdem sprawdź aktualne godziny otwarcia i udostępnione części.
- Z miejscowości Krásnohorské Podhradie u stóp wzgórza roztacza się widok na zamek. Zamek Turňa leży około 21 km stąd, a zamek Muráň około 41 km; oba opisano na tej stronie.
Godziny otwarcia, dostęp i warunki mogą się zmienić. Sprawdź przed wyjazdem.
Mapa: gdzie leży Zamek Krásna Hôrka
Zdjęcia: Zamek Krásna Hôrka
Pytania
Gdzie leży zamek Krásna Hôrka i jak do niego dojechać?
Zamek Krásna Hôrka stoi na wzgórzu nad miejscowością Krásnohorské Podhradie, około 6 km na wschód od Rożniawy w kraju koszyckim.
Co oznacza nazwa Krásna Hôrka?
Nazwa oznacza „piękną górkę” (słow. krásna – piękna, hôrka – mała góra). Węgierska nazwa zamku to Krasznahorka vára.
Co stało się z zamkiem Krásna Hôrka w 2012 roku?
Dnia 10 marca 2012 roku pożar trawy przeniósł się ze zbocza na dachy i zniszczył dach, ekspozycję w górnym gotyckim pałacu oraz dzwonnicę. Uratowano około 90% zbiorów.
Do kogo należał zamek Krásna Hôrka?
Należał do trzech rodów: Mariássych, Bebeków (do 1566 roku) i Andrássych, którzy mieli go od 1642 do 1945 roku. Potem przejęło go państwo.
Czy zamek Krásna Hôrka jest otwarty dla zwiedzających?
Po pożarze zamek jest odbudowywany. Źródła wspominają o planie otwarcia najpierw dolnej i środkowej części, dlatego przed wyjazdem sprawdź aktualny stan i godziny otwarcia.
Czy na zamku Krásna Hôrka kręcono jakiś film?
Według węgierskiej Wikipedii na zamku kręcono film telewizyjny Beszterce ostroma z 1976 roku, oparty na powieści Kálmána Mikszátha.
Także w pobliżu
Zamek Turniański
Turňa nad Bodvou · ruiny zamku z basteją o grubości 5 m
21 km stąd
Kościół ewangelicki w Lewoczy
Lewocza · luterański kościół z kopułą na planie krzyża greckiego
41 km stąd
Bazylika św. Jakuba w Lewoczy
Lewocza · gotycka bazylika z najwyższym drewnianym ołtarzem świata
41 km stąd
Zamek Murań
Murań · górska ruina rycerza zbója i legendarnej pani
41 km stąd