Zamek i twierdzaBratysława i zachodnia Słowacja

Zamek Pajštún: twierdza Pálffych w ruinie od 1809 roku

Zamek Pajštún (słow. Pajštúnsky hrad, niem. Ballenstein) to ruiny na wysokości 486 m na zachodnim skraju Małych Karpat, nad wsią Borinka w kraju bratysławskim. Średniowieczny zamek graniczny, który ród Pálffych przebudował na renesansową twierdzę, jest popularnym celem wędrówek mieszkańców pobliskiej Bratysławy.

W 1809 roku wojska francuskie wysadziły zamek, który włoscy budowniczowie przebudowali zaledwie dwa stulecia wcześniej; dziś jego brama z kamiennymi maszkaronami to cel wycieczek mieszkańców Bratysławy.

GdzieNad wsią Borinka, koło Stupavy i Bratysławy, Małe Karpaty, zachodnia Słowacja

RodzajRuiny średniowiecznego i renesansowego zamku na wysokości ok. 486 m n.p.m.

Idealne dlaPiechurów, miłośników zamkowych ruin i wycieczkowiczów z Bratysławy

Jak dojechaćPieszo od kościoła w Borince (czerwony szlak, ok. 30 do 40 minut) albo ze Stupavy-Obory lub Košariska

Historia zamku Pajštún

Dokładne początki Pajštúnu nie są jasne. Niektórzy historycy uważają go za ten sam zamek, który dokumenty wymieniają jako Stupavę, ponieważ stoi nad tym miastem, choć leży poza jego terytorium administracyjnym. Inni umieszczają jego powstanie w ostatniej tercji XIII wieku, kiedy budowę miał zlecić Rugerius z Tallesbrunnu. Należał do regionalnego systemu zamków broniących północno-zachodniej granicy Królestwa Węgier. Pierwotna nazwa to prawdopodobnie niemiecki Peilenstein, a Pajštún jest jej zniekształconą formą. Jedna z pierwszych wzmianek o zamku lub wsi pod nim pochodzi z 1314 roku w związku z właścicielem, Ottonem z Telesprun. Wiele źródeł błędnie podaje jako pierwszą wzmiankę rok 1273.

Pewne jest, że zamek istniał przed 1390 rokiem, gdy Zygmunt Luksemburski podarował go jako dziedziczną własność Piotrowi Szentgyörgyi. Po wygaśnięciu rodu w XVI wieku zamek przeszedł na Gáspára Serédyego, a około 1550 roku na Ecka Salma, wiernego sługę króla Ferdynanda I i głowę komitatu preszburskiego. Nowoczesne jak na swój czas renesansowe umocnienia, wsparte na potężnej okrągłej baszcie artyleryjskiej, ukończono w 1550 roku. W 1592 roku za zgodą cesarza Rudolfa II zastawiony zamek wykupił Miklós Pálffy. Po jego śmierci w 1600 roku zamek z królewskiego nadania otrzymali wdowa Mária Fugger i trzej synowie, a przy podziale majątku rodzinnego w 1619 roku Pajštún przypadł Pálowi Pálffyemu.

Zamek był w złym stanie, a groziło niebezpieczeństwo tureckie, dlatego Pál Pálffy kazał go przebudować w latach 1640–1645. Powierzył pracę najlepszym włoskim artystom i budowniczym, jakich miała monarchia habsburska, pod kierunkiem inżyniera Filiberta Lucchese, a przebudowa zasadniczo zmieniła pierwotne jądro z XIII wieku. Budynki mieszkalne wzniesiono na nowo i dodano kolejne zewnętrzne umocnienia. W podobnym czasie przebudowano także dwór w Stupavie, a po jego ukończeniu administracja majątku stopniowo przeniosła się tam. Właściciele wkrótce zaczęli preferować wygodniejsze siedziby, a zamek tracił na znaczeniu.

Wielki pożar w połowie XVIII wieku po uderzeniu pioruna zniszczył znaczną część zamku. Potem wykonywano już tylko prowizoryczne naprawy, choć przez jakiś czas dawało się w nim mieszkać. Następnie nadeszły wojny napoleońskie. Wojska francuskie zajęły Bratysławę i okolice i choć zamki takie jak Pajštún w XIX wieku utraciły rolę strategiczną, w czerwcu 1809 roku wysadziły go podczas kampanii przeciw Wiedniowi. Ruiny pozostały w rękach Pálffych, a później Károlyich. Ostatni właściciel, Lajos Károlyi, porzucił swoje dobra, w tym ruiny Pajštúnu, w 1945 roku.

Ciekawostki o zamku Pajštún

Słowacka nazwa Pajštún jest prawdopodobnie zniekształceniem pierwotnej niemieckiej nazwy Peilenstein.
Niektórzy historycy uważają Pajštún za ten sam zamek, który dokumenty wymieniają jako Stupava, choć stoi poza terenem miasta.
Przebudowę z lat 1640–1645, która przekształciła jądro z XIII wieku, prowadził włoski inżynier Filiberto Lucchese.
Budynek wjazdowy miał niegdyś trzy wykusze na konsolach ozdobione wczesnobarokowymi maskami; na zachowanych wspornikach nad wejściem do dziś widać maszkarony z 1619 roku.
W czerwcu 1809 roku wojska francuskie wysadziły zamek podczas kampanii przeciw Wiedniowi i od tamtej pory pozostaje on ruiną.
Ostatni właściciel zamku, Lajos Károlyi, porzucił go wraz z innymi dobrami w 1945 roku.

Wycieczki w pobliżu: Zamek Pajštún

Atrakcje w okolicy, które możesz zarezerwować online przez Viator:

5-Course Small-Group Bratislava Food Tour with Local Guide

★ 5 (47 opinii) · 3,5 godz.

Zobacz szczegóły ›

Military Guns Shooting Experience with GunMates Bratislava

★ 5 (44 opinii) · 2 godz.

Zobacz szczegóły ›

Bratislava Off the Beaten Path Tour - recommended also by Rick Steves

★ 5 (36 opinii) · 2 godz.

Zobacz szczegóły ›

Private Day Trip to Banska Stiavnica Unesco Site

★ 5 (32 opinii) · 10 godz.

Zobacz szczegóły ›

Zwiedzanie ruin zamku Pajštún

Zwykłym punktem wyjścia jest kościół w Borince z parkingiem; naprzeciw kościoła zaczyna się czerwony szlak, a podejście trwa ok. 30 do 40 minut.
Do zamku prowadzą też inne znakowane ścieżki ze Stupavy-Obory i z punktu turystycznego Košarisko w Obszarze Chronionego Krajobrazu Małe Karpaty.
Mury zachowały się we fragmentach wokół centralnego dziedzińca, z otworami okien, wykuszy, wejść i łukami odciążającymi. Najbardziej efektowne są wsporniki dawnego krużganka nad wejściem z późnorenesansowymi maszkaronami.
Warto wypatrzyć półkolistą basztę artyleryjską na północy, ceglaną cysternę na górnym tarasie i szczątki bramy.
Zamek leży w rezerwacie przyrody Pod Pajštúnom. W okolicy znajdziesz na tej stronie Biely Kameň (ok. 9 km), kaplicę św. Rozalii i wieżę telewizyjną Kamzík (obie ok. 10 km).

Godziny otwarcia, dostęp i warunki mogą się zmienić. Sprawdź przed wyjazdem.

Mapa: gdzie leży Zamek Pajštún

Zdjęcia: Zamek Pajštún

Pytania

Gdzie leży zamek Pajštún?

Zamek Pajštún stoi na wysokości 486 m na zachodnim skraju Małych Karpat nad wsią Borinka, niedaleko Stupavy i Bratysławy w zachodniej Słowacji.

Jak dojść pieszo do zamku Pajštún?

Najpopularniejsza trasa zaczyna się przy kościele w Borince i prowadzi czerwonym szlakiem; podejście trwa ok. 30 do 40 minut. Ścieżki prowadzą też ze Stupavy-Obory i z Košariska.

Kto zbudował zamek Pajštún?

Początki są niejasne, ale zamek pochodzi z ostatniej tercji XIII wieku, a budowę mógł zlecić Rugerius z Tallesbrunnu. Pálffyowie gruntownie go przebudowali w latach 1640–1645.

Co stało się z zamkiem Pajštún?

Wielki pożar w połowie XVIII wieku zniszczył jego większą część, a w czerwcu 1809 roku wojska francuskie go wysadziły. Od tego czasu jest ruiną.

Skąd pochodzi nazwa Pajštún?

Jest prawdopodobnie zniekształceniem pierwotnej niemieckiej nazwy Peilenstein. Dzisiejsza niemiecka nazwa to Ballenstein.

Co można zobaczyć w ruinach?

Fragmenty murów wokół dziedzińca, półkolistą basztę artyleryjską, cysternę i resztki bramy z ozdobnymi wspornikami i kamiennymi maszkaronami.