Pusty Zamek: rozległe ruiny nad Zwoleniem
Pusty Zamek (słow. Pustý hrad) to ruiny wielkiego zamku obronnego na zalesionym wzgórzu na południe od Zwolenia, nad ujściem Slatiny do Hronu. Składa się z zamku górnego i dolnego i należał do największych średniowiecznych założeń obronnych Europy. To jeden z głównych punktów, co zobaczyć w Zwoleniu, łatwo osiągalny pieszo z miasta.
Jego słowacka nazwa znaczy po prostu „opuszczony zamek”, a na zalesionym wzgórzu stała kiedyś warownia o powierzchni około 7,6 ha, jedna z największych średniowiecznych w Europie.
Historia Pustego Zamku
Wzgórze nad ujściem Slatiny do Hronu było zamieszkane już w eneolicie. Pozostałości murów zamku dość dobrze odwzorowują ciąg prehistorycznych umocnień z młodszej epoki brązu, wzniesionych przez ludność kultury łużyckiej. Według Anonima, kronikarza z przełomu XII i XIII wieku, pierwszy gród założył tu pewien Borsz na przełomie IX i X wieku. W dokumencie zamek wspomniano po raz pierwszy w 1214 roku, a później pojawia się jako Zolum sub castro Polona (1246), castrum Zoulum (1254) i castrum de Zolyo (1323).
Najstarszy, tzw. Górny zamek, powstał w XII wieku, prawdopodobnie w latach 1172–1196 za Beli III, na szczycie wzgórza na wysokości około 570 m n.p.m. Składał się z wysokiej kamiennej wieży na planie kwadratu, otoczonej suchą fosą. Wielka rozbudowa nastąpiła w latach 1242–1255, gdy Bela IV po najeździe Mongołów umacniał stare i budował nowe zamki. Dobudowano rozległe podgrodzie z własnym murem, licznymi zabudowaniami gospodarczymi i kamienną cysterną. Zamek był wojskowym i administracyjnym ośrodkiem ogromnego państwa zwoleńskiego, obejmującego całą dzisiejszą środkową Słowację, i ulubionym miejscem pobytu królów podczas polowań w Lesie Zwoleńskim.
Trzeci etap rozbudowy przypadł na lata 1290–1301 za Andrzeja III, kiedy powstał Dolny zamek, połączony z górnym długim na 380 m murem chroniącym drogę. Całość o powierzchni około 7,6 ha należała do największych średniowiecznych założeń obronnych Europy. Kolejną rozbudowę w latach 1307–1337, za Karola Roberta, przeprowadził jego zaufany, rycerz Doncz, administrator żupy zwoleńskiej do 1337 roku. Stąd część mieszkalna nosi nazwę Dončov hrad, czyli Zamek Donczów.
Zamek stracił na znaczeniu w końcu XIV wieku, po wzniesieniu zamku w Zwoleniu w latach 1370–1382. W 1451 roku, podczas walk Jana Jiskry z Janem Hunyadym, został zrabowany i spalony, a następnie popadł w ruinę i wkrótce zyskał dzisiejszą nazwę. Jedynie w okresie zagrożenia tureckiego wybudowano tu strażnicę z niewielką załogą. Pierwsze wykopaliska prowadzono w latach 1886–1899, a od 1992 roku trwają wielkie prace archeologiczne połączone z rekonstrukcją i zabezpieczaniem ruin, dzięki którym cały kompleks udostępniono do zwiedzania.
Ciekawostki o Pustym Zamku
- Nazwa Pusty Zamek pojawiła się dopiero po opuszczeniu twierdzy, gdy ta zaczęła popadać w ruinę. Pierwotnie zamek nazywał się Zwoleń lub Stary Zwoleń.
- Powierzchnia około 7,6 ha stawia go wśród największych średniowiecznych zamków Europy.
- Mur obronny w siodle pod Dolnym zamkiem ma 206 metrów długości.
- W latach 1886–1899 odbyły się tu pierwsze systematyczne wykopaliska, a wielkie prace trwające od 1992 roku przyniosły setki znalezisk, od ceramiki po ostrogi i końskie podkowy.
- Zamek był ulubionym miejscem pobytu królów węgierskich podczas polowań w wielkiej puszczy zwoleńskiej.
- Kronika Anonima wskazuje, że pierwszy gród założył tu Borsz na przełomie IX i X wieku.
Wycieczki w pobliżu: Pusty Zamek
Atrakcje w okolicy, które możesz zarezerwować online przez Viator:
Zwiedzanie Pustego Zamku
- Zobaczysz dziś wieżę i bramę Dolnego zamku, wieżę zamku komitackiego, drugą wieżę i basztę na zamku górnym, Zamek Donczów oraz główną bramę zamku górnego.
- Z dworca kolejowego w Zwoleniu prowadzi na zamek niebieski szlak turystyczny i ścieżka dydaktyczna.
- Znaleziska archeologiczne można obejrzeć na wystawie „Z historii Zwolenia” na zamku w Zwoleniu, około 2 km stąd.
- Załóż wygodne buty, bo to zalesione wzgórze z zrujnowanymi murami. Przed wyjazdem sprawdź aktualne warunki zwiedzania.
Godziny otwarcia, dostęp i warunki mogą się zmienić. Sprawdź przed wyjazdem.
Mapa: gdzie leży Pusty Zamek
Zdjęcia: Pusty Zamek
Pytania
Gdzie leży Pusty Zamek i jak dojść?
Pusty Zamek leży na zalesionym wzgórzu w południowej części Zwolenia. Od dworca kolejowego prowadzi tam niebieski szlak i ścieżka dydaktyczna.
Dlaczego nazywa się Pusty Zamek?
Nazwa pojawiła się po tym, jak zamek opustoszał i zaczął popadać w ruinę. Pierwotnie nosił nazwę Zwoleń.
Jak duży jest Pusty Zamek?
Zespół obronny ma około 7,6 ha powierzchni. Należał do największych średniowiecznych założeń obronnych Europy.
Co się stało z Pustym Zamkiem?
Stracił na znaczeniu w końcu XIV wieku po zbudowaniu zamku w Zwoleniu, a w 1451 roku został zrabowany i spalony podczas walk Jiskry z Hunyadym. Nie odbudowano go.
Co to jest Zamek Donczów?
To część mieszkalna zamku, której twórcą był rycerz Doncz, zaufany Karola Roberta i administrator żupy zwoleńskiej do 1337 roku.
Czy można zobaczyć znaleziska z zamku?
Tak. Znaleziska archeologiczne z Pustego Zamku prezentuje wystawa „Z historii Zwolenia” na zamku w Zwoleniu.
Także w pobliżu
Zamek w Zwoleniu
Zwoleń · zamek Andegawenów z malowanym stropem i Rubensem
2 km stąd
Kościół artykularny w Hronseku
Hronsek · drewniany kościół UNESCO zbudowany wg zasad z 1681 roku
11 km stąd
Nowy Zamek
Bańska Szczawnica · wieża przeciw Turkom, dziś muzeum
19 km stąd
Kościół św. Katarzyny w Bańskiej Szczawnicy
Bańska Szczawnica · późnogotycki kościół z Sądem Ostatecznym
19 km stąd