Pałac Arcybiskupi w Koszycach: rokokowa rezydencja przy Hlavnej
Pałac Arcybiskupi w Koszycach (słow. Arcibiskupský palác) to rokokowo-klasycystyczny budynek przy ulicy Hlavnej 28, w samym sercu starego miasta, obok katedry św. Elżbiety. Powstał z czterech kamienic, gościł cesarza Franciszka Józefa I i do dziś jest siedzibą arcybiskupstwa, cichą atrakcją podczas spaceru po Koszycach.
Cztery zwykłe domy przy głównej ulicy Koszyc połączono w 1809 roku w rezydencję biskupa; później mieszkał tu cesarz, a od 1995 roku siedzibę ma tu arcybiskup.
Historia Pałacu Arcybiskupiego w Koszycach
Przez stulecia Koszyce należały do diecezji jagerskiej (egerskiej), założonej w 1001 roku. Po ponad ośmiu wiekach uznano, że tak rozległym terytorium z coraz liczniejszymi wiernymi trudno zarządzać, i w 1804 roku utworzono nową diecezję koszycką. Jej patronem został św. Andrzej, a pierwszym biskupem Andrej Szabó.
Siedziba biskupa miała stać jak najbliżej katedry św. Elżbiety i parafii. Dlatego kupiono cztery domy przy ulicy Hlavnej i stopniowo przebudowano je w jeden budynek. Nowy pałac, ukończony w 1809 roku, sąsiadował z plebanią i z bankiem, który należał do najstarszych kas oszczędnościowych w Koszycach.
Dnia 28 maja 1841 roku rezydencja spłonęła, gdy ogień przeniósł się na nią z sąsiedniego Domu Vitézów. Biskup Anton Ocskay kazał ją odbudować, a po przebudowie mieszkał tu cesarz austro-węgierski Franciszek Józef I, w latach 1851 i 1857. W tym czasie w budynku mieściła się też biblioteka biskupia oraz rzadka galeria biskupów diecezji, utworzona w 1893 roku. W lewym skrzydle znajdowała się kaplica. Diecezją najdłużej kierował biskup Jozef Čárský; po jego śmierci w 1962 roku urząd biskupi w Koszycach pozostawał nieobsadzony aż do końca socjalizmu, a w pałacu mieścił się sąd kościelny, mieszkali kapelani i siostry zakonne.
Najważniejsza zmiana nastąpiła w 1995 roku, gdy Koszyce odwiedził papież Jan Paweł II. Podczas wizyty podniósł on biskupa Alojza Tkáča do godności arcybiskupa i podzielił Słowację, która miała dotąd jedno arcybiskupstwo, na dwa: bratysławsko-trnawskie i koszyckie. Pałac biskupi stał się tym samym pałacem arcybiskupim, w którym arcybiskupstwo ma siedzibę do dziś.
Dom ma też miejsce w pamięci narodowej. W 1849 roku spotkali się tu dwaj przywódcy słowackiego ruchu narodowego, Ľudovít Štúr i Jonáš Záborský. Upamiętnia to tablica z reliefowym podwójnym portretem autorstwa rzeźbiarza Juraja Bartusza, odsłonięta w 1972 roku, a biała marmurowa tablica Arpáda Rački z 1996 roku jest poświęcona biskupowi Čárskiemu.
Ciekawostki o Pałacu Arcybiskupim w Koszycach
- Pałac nie powstał jako jedna okazała budowla, lecz z czterech domów przy ulicy Hlavnej, stopniowo przebudowanych w jeden budynek.
- Rezydencję zniszczył 28 maja 1841 roku pożar przeniesiony z sąsiedniego Domu Vitézów, niespełna trzy dekady po jej ukończeniu.
- Cesarz Franciszek Józef I mieszkał tu w latach 1851 i 1857, gdy w budynku mieściła się też biblioteka biskupia.
- W pałacu znajdowała się niegdyś galeria portretów biskupów diecezji, utworzona w 1893 roku.
- W 1995 roku papież Jan Paweł II podczas wizyty w Koszycach podzielił jedyne słowackie arcybiskupstwo na dwa.
- Reliefowa tablica z 1972 roku przypomina spotkanie Ľudovíta Štúra i Jonáša Záborskiego w 1849 roku, dwóch kluczowych postaci słowackiego odrodzenia narodowego.
Wycieczki w pobliżu: Pałac Arcybiskupi w Koszycach
Atrakcje w okolicy, które możesz zarezerwować online przez Viator:
Zwiedzanie Pałacu Arcybiskupiego w Koszycach
- Pałac najlepiej podziwiać z ulicy: jednolita fasada jest podzielona pilastrami i zwieńczona gzymsem podokapowym, a środkowy ryzalit zdobi balkon na kolumnach z kutą balustradą oraz podwyższony szczyt z rzeźbami.
- Zwróć uwagę na dwie tablice pamiątkowe na fasadzie: jedną z reliefem Štúra i Záborskiego oraz drugą z białego marmuru dla biskupa Čárskiego.
- Reprezentacyjne sale na piętrze mają bogate sklepienie z sztukaterią w stylu rokokowym. Źródła nie podają, czy wnętrza są dostępne dla zwiedzających, więc sprawdź to przed wyjazdem.
- Pałac leży o kilka kroków od katedry św. Elżbiety; w okolicy znajdziesz na tej stronie także Wieżę św. Urbana, kaplicę św. Michała i kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny.
Godziny otwarcia, dostęp i warunki mogą się zmienić. Sprawdź przed wyjazdem.
Mapa: gdzie leży Pałac Arcybiskupi w Koszycach
Zdjęcia: Pałac Arcybiskupi w Koszycach
Pytania
Gdzie jest Pałac Arcybiskupi w Koszycach?
Stoi przy ulicy Hlavnej 28 w historycznym centrum Koszyc, obok plebanii i niedaleko katedry św. Elżbiety.
W jakim stylu jest Pałac Arcybiskupi w Koszycach?
To budynek rokokowo-klasycystyczny z jednolitą fasadą podzieloną pilastrami, z balkonem na kolumnach nad głównym portalem i podwyższonym szczytem z rzeźbami.
Czy w pałacu mieszkał cesarz Franciszek Józef?
Tak. Po odbudowie po pożarze z 1841 roku cesarz Franciszek Józef I mieszkał tu w latach 1851 i 1857.
Kiedy pałac stał się pałacem arcybiskupim?
W 1995 roku, gdy papież Jan Paweł II odwiedził Koszyce, wyniósł biskupa Alojza Tkáča do godności arcybiskupa i podzielił słowackie arcybiskupstwo na bratysławsko-trnawskie i koszyckie.
Kto spotkał się w pałacu w 1849 roku?
Słowaccy przywódcy narodowi Ľudovít Štúr i Jonáš Záborský. Spotkanie upamiętnia tablica z reliefowym podwójnym portretem Juraja Bartusza, odsłonięta w 1972 roku.
Czy można wejść do środka Pałacu Arcybiskupiego?
Źródła nie podają, czy wnętrza są otwarte dla zwiedzających. Pałac jest siedzibą arcybiskupstwa, więc przed wyjazdem sprawdź aktualną sytuację.
Także w pobliżu
Kościół św. Michała w Koszycach
Koszyce · gotycka kaplica cmentarna ze średniowiecznym ossuarium
50 m stąd
Wieża Urbana
Koszyce · dzwonnica z dzwonem, który przetrwał pożar
50 m stąd
Greckokatolicka katedra Narodzenia Bogurodzicy w Koszycach
Koszyce · neoromańska katedra, którą odebrano wiernym
350 m stąd
Kaplica św. Rozalii w Koszycach
Koszyce · ośmioboczna barokowa kaplica wzniesiona po dżumie
2,5 km stąd