Zamek w Levicach: gotycka ruina i twierdza graniczna nad miastem
Zamek w Levicach (Levický hrad) to zakonserwowana ruina gotyckiego zamku na skalistym wzniesieniu blisko centrum miasta Levice w kraju nitrzańskim. Powstał w drugiej połowie XIII w., w XVI w. stał się twierdzą antytureckią, a dziś łączy gotyckie mury, renesansowy kasztel i Muzeum Tekowa; jedna z baszt służy za amfiteatr.
Jeden zamek, dwa oblężenia i bohater Egeru: w 1663 r. zdobyli go Turcy, rok później odzyskano go, a w 1709 r. wysadzili go odchodzący powstańcy.
Historia zamku w Levicach
Zamek powstał w drugiej połowie XIII w. na skalistym wzniesieniu otoczonym mokradłami, by chronić południowy dostęp do środkowosłowackich miast górniczych. Źródła węgierskie dodają, że zastąpił starszy zamek w Bars, zniszczony podczas najazdu mongolskiego, a Levice stały się wówczas ośrodkiem komitatu barskiego. Pierwsza pisemna wzmianka pochodzi z 1318 r., gdy należał do potężnego możnowładcy Mateusza Czaka Trenczyńskiego. W 1321 r. stał się własnością królewską, a Karol Robert powierzył go kasztelanowi Imrichowi Bečejowi, który został też pierwszym żupanem komitatu. Pod koniec XIV w. należał do rodu Levickich. Pożar w 1434 r. uszkodził zamek, ale od razu go odbudowano.
W XVI w. postępy Osmanów zmieniły wszystko. Po śmierci żupana Gabriela Levickiego zamek opanował rycerz-rozbójnik Melchior Balassa, a jego poczynania sprowokowały oblężenie przez wojska cesarskie; załoga poddała się, a część jej członków stracono tuż pod murami. Gdy ród Levickich wymarł w 1553 r., zamek przypadł królowi, który już w 1543 r. włączył go do systemu twierdz antytureckich. Turcy po raz pierwszy pojawili się pod murami w 1544 r. i zostali odparci. W 1558 r. Levice otrzymał István Dobó, bohater Egeru, a jego prace budowlane dokończył syn Ferenc. W 1571 r. na dolnym dziedzińcu dobudowano renesansowy kasztel z narożnymi basztami i zamek osiągnął ostateczny kształt.
Później zamek należał do rodów Kollonics, Csáky i Esterházy. Po 1635 r. zewnętrzny mur połączono z murami miejskimi, a od zamku oddzielono go fosą. Według uchwał sejmowych przy pracach zatrudniono poddanych nawet z odległych Orawy i Liptowa, bo miejscowa ludność została zdziesiątkowana przez wojny. W 1663 r. armia osmańska zdobyła zamek, ale rok później cesarski dowódca Jean-Louis Raduit de Souches wygrał bitwę pod Levicami, wyparł Turków i kazał ponownie umocnić zamek.
Koniec nadszedł stopniowo. Po pożarze miasta w 1696 r. mocno uszkodzony zamek zaczęto rozbierać, a w 1699 r. opuściła go załoga wojskowa. Wojska Franciszka II Rakoczego zajmowały go w latach 1702–1709 i przed odejściem wysadziły, więc nigdy go nie odbudowano. Baszta i kasztel ocalały i po 1710 r. zostały odnowione. W 1867 r. ruinę kupili wiedeńscy bankierzy, bracia Schoellerowie, a rodzina zachowała ją do końca II wojny światowej. Pierwsza rekonstrukcja odbyła się w latach 1930–1935. Od 1958 r. w Domu Kapitańskim mieści się Muzeum Tekowa, założone w 1927 r., które do dziś zarządza zamkiem.
Ciekawostki o zamku w Levicach
- W 1558 r. zamek otrzymał István Dobó, sławny obrońca Egeru, a dar potwierdzono przywilejem w 1560 r.
- Jego syn Ferenc Dobó był znanym pojedynkowiczem; najsłynniejszy pojedynek stoczył w 1581 r. na polu pod Korponą, gdzie pokonał sandżakbeja ostrzyhomskiego.
- Gdy w 1623 r. zmarł szlachcic Zygfryd Kollonics, jego ciało przechowywano w trumnie w wielkiej sali zamku i pochowano dopiero w 1638 r.
- W 1638 r. István Esterházy wyprawił na zamku wesele z Erzsébet Thurzó, a w programie były turnieje rycerskie.
- W 1703 r. kuruc László Ocskay podstępem zajął miasto, a 30 września wyprawił tu wystawne wesele z wdową Iloną Tisza.
- Południowo-zachodni bastion służy dziś za amfiteatr, a wschodnia baszta za herbaciarnię, więc dawne stanowiska armatnie zyskały nowe życie.
Wycieczki w pobliżu: Zamek w Levicach
Atrakcje w okolicy, które możesz zarezerwować online przez Viator:
Zwiedzanie zamku w Levicach
- Ze starego zamku zachowały się mury zamku górnego z gotyckim pałacem, baszta wschodnia i bastion południowo-zachodni.
- Renesansowy kasztel Dobów z XVI w. oraz Dom Kapitański z basztą zachodnią są siedzibą Muzeum Tekowa, które używa kasztelu także na wystawy.
- Od 2001 r. muzeum prowadzi stałą ekspozycję o historii farmacji i o samym zamku, do której wchodzi się przez Galerię Jozefa Nécseya.
- Zamek leży blisko centrum, więc łatwo połączyć go ze spacerem po Levicach. Aktualne godziny otwarcia sprawdź przed wyjazdem.
- Z innych miejsc na tej stronie w promieniu ok. 40 km znajdują się kościół św. Katarzyny w Bańskiej Szczawnicy, Nový zámok, zamek Gýmeš i Bzovík.
Godziny otwarcia, dostęp i warunki mogą się zmienić. Sprawdź przed wyjazdem.
Mapa: gdzie leży Zamek w Levicach
Zdjęcia: Zamek w Levicach
Pytania
Gdzie jest zamek w Levicach i jak tam dojść?
Zamek w Levicach stoi na skalistym wzgórzu niedaleko centrum miasta Levice w kraju nitrzańskim, w południowej Słowacji. Z centrum można dojść pieszo.
Ile lat ma zamek w Levicach?
Zamek powstał w drugiej połowie XIII w., a dokument z 1318 r. to jego pierwsza pisemna wzmianka. Ostateczny kształt uzyskał w drugiej połowie XVI w.
Jaką rolę zamek w Levicach odegrał w wojnach z Turkami?
W 1543 r. wszedł w skład łańcucha twierdz antytureckich. Turków odparto w 1544 r., w 1663 r. zdobyli zamek, a w 1664 r. wyparto ich w bitwie pod Levicami.
Dlaczego zamek w Levicach jest ruiną?
Pożar miasta w 1696 r. go uszkodził i zaczęto rozbiórkę; w 1709 r. wycofujące się wojska Franciszka II Rakoczego go wysadziły. Odnowiono tylko niektóre budynki, jak basztę i kasztel.
Co można zobaczyć na zamku w Levicach dziś?
Można zobaczyć zakonserwowane mury zamku górnego z gotyckim pałacem, dwie baszty, renesansowy kasztel Dobów i Dom Kapitański. Mieści się tu Muzeum Tekowa z ekspozycjami.
Kim był István Dobó?
István Dobó był sławnym obrońcą zamku w Egerze, który w 1558 r. otrzymał zamek w Levicach. Jego prace budowlane dokończył syn Ferenc.
Także w pobliżu
Nowy Zamek
Bańska Szczawnica · wieża przeciw Turkom, dziś muzeum
34 km stąd
Kościół św. Katarzyny w Bańskiej Szczawnicy
Bańska Szczawnica · późnogotycki kościół z Sądem Ostatecznym
34 km stąd
Zamek Gýmeš
Jelenec · ruina, której dach trafił do cukrowni
35 km stąd
Zamek Čabraď
Čabradský Vrbovok · zamek, którego Turcy nie zdobyli
38 km stąd